Ten artykuł ma charakter informacyjny — nie stanowi porady medycznej. W celu diagnozy lub leczenia skonsultuj się ze specjalistą.
Czym w ogóle jest paraliż ADHD? Nowa, wyższa forma naszej ulubionej przypadłości?
Nie do końca! Paraliż ADHD to nie osobna diagnoza, ale uczucie, taki V I B E, którego często doświadczamy, gdy stajemy w obliczu… no wiesz, różnych rzeczy.
Ale jakich rzeczy, dokładnie? Muzyka z Vsauce narasta.
Bez obaw! Właśnie tym zajmiemy się w dzisiejszym artykule.
Dzisiaj porozmawiamy o tych wszystkich rzeczach:
- Czym jest paraliż ADHD?
- Różne rodzaje paraliżu
- Przyczyny i objawy
- Czy to paraliż, depresja, czy coś innego?
- Jak temu zapobiegać/z tym walczyć?
Więc zapnij pasy i ruszamy z kopyta. Na koniec będzie quiz, więc lepiej rób notatki.
（✿ ͡◕ ᴗ◕)つ━━✫・*。
Definicja paraliżu ADHD (na wesoło)
Znasz to uczucie? No wiesz, to. Kiedy w twojej głowie kłębią się tysiące myśli na sekundę, czujesz się przytłoczony obowiązkami, zadaniami i rzeczami do zrobienia. Nie chcesz ich robić, choć jednocześnie wiesz, że powinieneś.
A jednak, nagle zdajesz sobie sprawę, że przez dwie godziny gapiłeś się w telefon, i mija więcej czasu. Z każdą minutą te zadania wydają się jeszcze bardziej przytłaczające, więc czujesz jeszcze większą presję. Ale ta presja sprawia, że masz jeszcze mniejszą ochotę je robić niż wcześniej, więc po prostu asdhgjsajdglhsldgsdg…
Ale dla innych wyglądasz po prostu tak 😐📱?
Tak, to jest to, co znasz, ale może nie miałeś na to odpowiedniego 🤓 terminu.
Skoro już namierzyliśmy nasz cel, przyjrzyjmy się bliżej jego specyfice i przyczynom.
Objawy paraliżu ADHD
Tak jak wypalenie ADHD, o którym już rozmawialiśmy, paraliż sam w sobie nie jest nową diagnozą.
Więc objawy będą wyglądać tak samo jak twoje stare, dobre ADHD, tylko podkręcone na maksa.
Obejmują one:
- Wykończenie, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Kiedy natłok myśli przytłacza cię do tego stopnia, że czujesz się wyczerpany.
- Wahania nastroju, gdy odbijamy się jak piłeczka pingpongowa między apatią, poczuciem winy i złością na siebie.
- Paraliż czasowy, czyli „ślepotę czasową”⁶, można porównać do medytacji, ale na odwrót… i gorzej. Kiedy próbujesz przebić się przez bałagan myśli w swojej głowie, stajesz się nieświadomy upływających godzin, i tak właśnie kończysz na oglądaniu rolek przez 2 godziny, choć wydawało ci się, że minęły 2 minuty.
- Izolacja społeczna, bo czy kiedykolwiek próbowałeś tłumaczyć innym, że „nie, nie jestem leniwy, ja po prostu…”? Niestety, rzadko kończy się to dobrze.
Tak, jeśli czujesz, że to po prostu objawy ADHD, to dlatego, że tak jest. Jednak ten konkretny stan umysłu sprawia, że te specyficzne objawy stają się znacznie bardziej widoczne, podczas gdy inne schodzą na dalszy plan.
Rodzaje paraliżu ADHD, czyli kiedy się pojawia
Skoro już wiemy, że to bardziej chwilowy stan niż coś trwałego, możemy pewnie domyślić się, jakie konkretne scenariusze mogą sprawić, że zamarzniesz.
I, podobnie jak objawy, te sytuacje mogą nie pokrywać się w 100% z tym, co czujesz, ale powinny dać ci ogólne pojęcie.
Paraliż zadaniowy ADHD: zadania, ach, tyle zadań!
Wyobraź sobie, że budzisz się rano i myślisz o prostej rzeczy: „Dzisiaj muszę posprzątać”.
Ale potem to rozwija się w:
- Aha, no tak, tylko pozmywam naczynia.
- Zaraz, ale jest też pranie?
- I podłogi są brudne?
- O BOŻE, WSZĘDZIE JEST KOCIA SIERŚĆ
- Dobra, zrobię to krok po kroku i najpierw pozmywam naczynia…
- O hej, czekaj, ta gąbka do naczyń jest stara. Jak często powinno się je wymieniać? Szybko to wygoogluję.
- 30 minut później
- Więc tak Kartagińczycy wygrali tę bitwę… czekaj, gdzie ja byłem?
Uwaga: dla najlepszych rezultatów powtarzaj kroki 1-8 w nieskończoność, zwiększając poczucie winy i niepokoju z każdym cyklem. 🤗 ✨
Niestety, mózgi ADHD nie przepadają za rzeczami, których nie chcą robić⁵, co odciąga nas od „dorosłości”.
Ale tu jest pies pogrzebany! ADHD nie jest kapitanem, ale wrednym drugim pilotem, więc twoja druga połówka rozumie, że musisz zrobić te rzeczy. Ale tak… nie? Może?
Więc, gdy ta wewnętrzna walka na rozumy się rozwija, kończy się na tym, że nic nie robisz. A jednak nie możesz też po prostu cieszyć się relaksem i „vibowaniem”, bo czujesz się winny, że nic nie robisz.
Kończysz na tym, że nic nie robisz, żeby odwrócić swoją uwagę od faktu, że nic nie robisz, czym wcześniej odwracałeś uwagę od robienia wszystkiego… czy coś w tym stylu; nie wiem, nie jestem lekarzem.
Paraliż decyzyjny ADHD: zbyt wiele wyborów prowadzi do paraliżu analitycznego
Dobra, powiedzmy, że jakoś pokonałeś obowiązki i teraz masz pozwolenie na zabawę, a wszystko, co musisz zrobić, to wybrać jakąś fajną aktywność. Brzmi prosto?
Nie! 😀
Let’s say you want to watch a movie. But there are so many options! We obviously need to maximize the footage-to-fun ratio here by choosing the optimal kino. So we’ll dive deep into reviews for each candidate (but we also need to take social media takes into account, so let’s also explore that). Then we will also need to check out trailers and then…and then…
Nadal nie możemy się zdecydować. Bo co, jeśli podejmiemy złą decyzję i będziemy jej żałować?⁴ A po spędzeniu godziny na oglądaniu zwiastunów i „gorących opinii”, twoje oczy są już trochę zmęczone i tak naprawdę nie masz ochoty nic oglądać.
Właśnie spędziłeś 4 godziny na decydowaniu, który 90-minutowy film obejrzeć.
Chociaż mogłabym spisać mnóstwo innych, bardziej niszowych przykładów, to już łapiesz o co chodzi. Paraliż, niezależnie od konkretnych okoliczności, pojawia się, gdy jest tak wiele do zrobienia i przemyślenia, że w końcu nie robimy nic albo wracamy do znanych schematów, gdzie nie ma niepewności.
Innymi słowy, znowu oglądasz The Office w kółko. 😎
Dlaczego, DLACZEGO pojawia się paraliż ADHD?
Dobra, przygotuj się na naukowy żargon, którego tutaj nie da się uniknąć.
Przedstawiamy awersję do opóźnień. Co to takiego?
Awersja do opóźnień oznacza, że osoby z ADHD są… cóż… niechętne do działań, które nie dają natychmiastowej gratyfikacji, gdy istnieje opóźnienie między zrobieniem czegoś a otrzymaniem tych fajnych substancji.
Dlatego te rolki i media społecznościowe w ogóle są tak kuszące. Każdy filmik to 15-sekundowa dawka czegoś fajnego i ekscytującego, więc nawet pełnometrażowe filmy nie mogą z tym konkurować! A co dopiero obowiązki.
No dobrze, ale dlaczego?
Cóż, istnieje kilka teorii wyjaśniających awersję do opóźnień.
Pierwsza z nich dotyczy niedoboru dopaminy. Teoria ta sugeruje, że osoby z ADHD mają średnio niższy poziom dopaminy 1, więc potrzebują większego lub częstszego zastrzyku, aby odczuwać taką samą gratyfikację jak inni.
Brzmi to jak sensowna teoria. Jednak może ona nie wyjaśniać paraliżu w pełni. Bo paraliż wcale nie jest przyjemny. To raczej błędne koło, w którym nawet nie dostajemy tych dopaminek.
Ale nauka i tutaj nas nie zawodzi, ponieważ sugeruje również, że ADHD powoduje zmniejszoną aktywność kory przedczołowej 2. A ta kora jest odpowiedzialna za kontrolę impulsów. Zatem, przy bardziej impulsywnych zachowaniach, wyjaśnia to, dlaczego osoby z ADHD są tak bardzo chętne do przeskakiwania z jednej rzeczy na drugą, ponieważ może nam być trudno zatrzymać się i pomyśleć przez chwilę.
Dla niektórych może to brzmieć myląco, bo łatwo pomyśleć: „No dobrze, jeśli to jest ADHD, to dlaczego po prostu nie robimy cały czas impulsywnych rzeczy bez poczucia winy?”
Jak już wspomniałam, ADHD to nie ty, ale część ciebie.
Podobnie jak w przypadku depresji czy lęku, świadomość, że masz dziwną chemię mózgu, która sprawia, że działasz w określony sposób, nie oznacza, że zawsze wiesz lub możesz powstrzymać to zachowanie.
A kiedy te przeciwieństwa się zderzają, czujemy się winni, niespokojni i zdenerwowani, gdy mamy trudności z robieniem rzeczy, które chcemy robić i tych, które powinniśmy.
Mózgi to trochę dziwne rzeczy, prawda?
Paraliż ADHD a depresja: czy to jedno czy drugie?
A-a-a skoro już poruszyłyśmy ten temat, przyjrzyjmy się kilku innym zachowaniom, które mogą przypominać paraliż, ale są czymś innym.
Po pierwsze, prokrastynacja. Tak, osoby z ADHD prawdopodobnie znają tego gościa po imieniu, ale czy to oznacza, że cała prokrastynacja = paraliż ADHD?
Krótka odpowiedź: nie.
Długa odpowiedź jest taka, że to w porządku i nie jest niepokojącym znakiem, jeśli czasami nie masz ochoty nic robić. ADHD czy nie, obowiązki domowe nie są zbyt zabawne, wiesz.
Ale czym innym jest, gdy odkładasz coś o kilka godzin bez żadnych zmartwień, a czym innym, gdy czujesz, że musisz to zrobić, ale nie możesz, a potem czujesz się z tym źle.
Jeśli chodzi o depresję, różnica polega na tym, że nie chcesz nic robić. Z ADHD, nawet jeśli odpuszczasz sobie niefajne rzeczy, robisz to, bo robisz coś fajnego (nawet jeśli czujesz się z tym źle i masz wyrzuty sumienia). Natomiast w depresji jest tak, jakby nic nie miało znaczenia.
Oczywiście, jeśli czujesz, że możesz mieć depresję lub inną diagnozę, nie traktuj tych słów jak wyroczni. To tylko fajny mały blog dla fajnej małej aplikacji, więc nie może zastąpić właściwej diagnozy postawionej przez specjalistę.
Jak pokonać paraliż ADHD?
Przejdźmy do konkretów, aby pokonać… Paraliż ADHD.
Skoro już tyle o nim wiemy, porozmawiajmy o tym, jak wyjść z paraliżu ADHD.
1. Stwórz plan i trzymaj się go
Nasz umysł to niekończący się labirynt chaotycznych myśli i strzelających synaps, dlatego wynaleźliśmy papier i ołówki – coś, co starożytni Grecy uznaliby za absolutnie nie fajne.
Ale my to nie oni, więc użyj magii pisania, aby się zorganizować i stworzyć plan. Kiedy to zrobisz, nie będziesz już musiał zmagać się z chaosem w głowie i będziesz mógł po prostu spojrzeć na listę zadań i zajmować się nimi po kolei.
Kluczowa jest tutaj szczegółowość. Im bardziej rozbijesz zadania na mniejsze segmenty, tym szybciej będziesz odznaczać każde jako wykonane, a hej, czymże jest wykonane zadanie, jeśli nie mini zastrzykiem dopaminy?
2. Stwórz rutynę
Pamiętasz, jak mówiłam, że wycofujemy się do strefy komfortu, gdy stajemy w obliczu paraliżu, bo tam nie ma presji podejmowania decyzji?
Zrób to, ale z obowiązkami!
Stopniowe włączanie małych „dorosłych” zadań do twojej rutyny wkrótce wejdzie ci w krew i stanie się czymś, co robisz bez zastanowienia.
Możesz zacząć od czegoś małego, jak zbieranie brudnych kubków czy opakowań za każdym razem, gdy idziesz do łazienki, albo sięganie po szklankę wody. Kiedy to się utrwali, możesz rozszerzyć to na brudne pranie.
3. Rób przerwy
Chcesz robić fajne rzeczy, ale po drodze są też te mniej przyjemne. A co, gdybym ci powiedziała, że możesz mieć i jedno, i drugie? Dun-dun-dun!
Możesz połączyć przyjemne z pożytecznym, ustawiając krótkie okienka relaksu pomiędzy codziennymi obowiązkami.
Ważne jest, aby nie zapomnieć, że robiłeś obowiązki, gdy robisz sobie przerwę.
Stara dobra technika Pomodoro zdziała tutaj cuda, tworząc wyraźne rozdzielenie między tymi dwoma okresami.
4. Po prostu to zrób
Brzmi prosto… ale wcale takie nie jest.
Podstawowa zasada jest taka, że im mniej czasu poświęcasz na przygotowanie do zadania, tym mniej masz okazji do nadmiernego myślenia, a zanim się zorientujesz, że coś robisz, możesz być już w połowie drogi!
Oczywiście, teoria i praktyka to dwie różne rzeczy, więc nie jest tak, że zmienisz swoje zachowanie z dnia na dzień. Staramy się pielęgnować zdolność bycia tu i teraz, zamiast pozwalać umysłowi wędrować w eskapadę nieskończonych możliwości.
Innymi słowy, mówimy o uważności. I Pan Naukowiec zdaje się z nami zgadzać, ponieważ dane sugerują, że interwencje oparte na uważności pozytywnie wpływają na objawy ADHD. 3
Najbardziej tradycyjnym i prostym sposobem praktykowania uważności jest medytacja prowadzona, podczas której zamykasz oczy, skupiasz się na chwili obecnej i oddychasz, zamiast myśleć o wszystkich myślach jednocześnie.
5. Szukaj wsparcia i zachęty u osób o podobnych poglądach
Artykuły są fajne i dają ci ogólne pojęcie, wstęp do tego, co robić i na co zwracać uwagę. Ale nie możemy uwzględnić objawów i specyfiki każdego, chyba że omawiamy konkretny przypadek. W przeciwnym razie te rzeczy miałyby po 10 000 słów, a kto by to czytał? 🧐
Niektóre z najlepszych rad dotyczących radzenia sobie z objawami i ich leczenia pochodzą od osób, które przechodzą przez to samo, i cię nie ocenią ani nie uznają twoich obaw za absurdalne czy błahe.
I dlatego istnieje Numo – żebyśmy mogli być silniejsi razem. Prawie jak Avengersi, ale mniej spandexu… no dobra, może tyle samo spandexu, jak ci w duszy gra. 💃
Więc co cię czeka?
- Ucz się i rozwijaj nowe umiejętności radzenia sobie dzięki krótkim historiom i wyselekcjonowanym trikom 🔥
- Lista zadań, która rządzi wszystkimi, z punktami do zdobycia i misjami do wykonania.
- Drużyny i plemiona, żeby połączyć się z podobnie myślącymi osobami i dzielić się swoimi zmaganiami, zwycięstwami, ✨ memami ✨ …albo po prostu wszystkim.
To jedyne miejsce, gdzie znajdziesz wszystko, czego potrzebujesz w związku z ADHD i pokrewnymi sprawami; wszystkie fajne koty już tam są. 🐈🐈🐈🐈🐈
Podsumowanie
Czy paraliż ADHD jest w ogóle prawdziwy? Tak.
Podsumujmy, czego się dziś nauczyliśmy.
Więc czego się dziś nauczyliśmy?
- Paraliż ADHD pojawia się, gdy nasz umysł jest tak przytłoczony myślami, że zamieramy. Rozdarci między przytłaczającą listą rzeczy do zrobienia, wyłączamy się i nie robimy nic.
- Wzmacnia on pewne objawy ADHD, głównie ślepotę czasową, wyczerpanie, wahania nastroju i izolację społeczną.
- Dwie główne przyczyny paraliżu ADHD to niezdolność do wyboru spośród wielu opcji (paraliż decyzyjny) oraz przytłaczająca liczba zadań i obowiązków, których nie chcemy robić, ale wiemy, że powinniśmy.
- Nauka wyjaśnia paraliż ADHD poprzez wiele teorii związanych z awersją do opóźnień.
Pierwsza teoria sugeruje, że osoby z ADHD potrzebują więcej dopaminy częściej, co powoduje tarcie, gdy aktywność nie daje ci natychmiastowej gratyfikacji.
Osoby z ADHD często mają zmniejszoną kontrolę impulsów, co sprawia, że skaczemy między wszystkimi rzeczami, nie robiąc żadnej z nich.
- Chociaż dzieli objawy z depresją i zwykłą prokrastynacją, paraliż ADHD nie jest żadnym z nich. Osoby w depresji nie robią nic z powodu braku zainteresowania i chęci, podczas gdy paraliż ADHD zamraża nas, gdy zmagamy się z tym, by skupić się na jednej rzeczy, którą chcemy zrobić.
To sporo rzeczy! I pewnie niektóre z nich już znasz. Ale ważne jest, żeby pamiętać, że wiedza to połowa sukcesu. Więc im więcej wiesz o problemie, w najdrobniejszych szczegółach, tym lepiej jesteś przygotowany, żeby rozpoznawać, przygotowywać się i zwalczać te tendencje.
Czy to poprzez techniki uważności, planowanie, czy szukanie wsparcia wśród innych osób z ADHD, ważne jest, żeby trzymać się swojej metody.
Wyniki mogą nie być idealne i nie zawsze się pojawią, ale hej, 1% zawsze jest większe niż 0, czujesz to? I to ostatnia rada na dziś: nie musisz być perfekcyjny; wystarczy, że będziesz lepszy niż wczoraj.
P.S. I lied about the quiz. I’m sorry (I am not).
Źródła
1 Ocena szlaku nagrody dopaminowej w ADHD
6 Kliniczne implikacje percepcji czasu w zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD): Przegląd